Wat is Jenaplanonderwijs? Nederland telt circa 7000 scholen voor basisonderwijs.In Nederland heeft iedere school de vrijheid om zijn eigen onderwijsconcept te kiezen mits je als school voldoet aan de door de overheid opgestelde kerndoelen. Nederland kent dus vele verschillende vormen van basisonderwijs.Vele scholen werken volgens het leerstofjaarklassensysteem.
Dit houdt in dat de gehanteerde methodes voor bijv. rekenen en taal centraal staan. Ieder kind dient deze methodes te verwerken in de daarvoor beschikbare tijd en aan de hand vaste procedures. Er zijn ook scholen die kinderen daar meer zelfstandigheid en keuzevrijheid in geven. Sommige scholen gaan uit van een bepaalde levensvisie.
Het Jenaplanonderwijs werkt vanuit een pedagogisch concept: Niet de leerstof maar het kind staat centraal. Ieder kind is uniek, ontwikkelt zich op zijn geheel eigen wijze, heeft zijn eigen unieke talenten en zijn eigen leerstijl. Het Jenaplanonderwijs wil dit unieke van ieder kind benadrukken en alle ruimte geven. Wij willen dat kinderen verschillend mogen zijn, dat ze leren van verschillen, dat ze verschillen leren respecteren. Wij stimuleren ook dat kinderen zich zo breed mogelijk kunnen. Ontwikkelen. Ieder kind heeft verschillende talenten en interesses.Een kind heeft het recht om deze te kunnen ontwikkelen.
Iedere jenaplanschool is anders Net zoals het feit dat ieder kind uniek is, geldt dat principe ook voor de Jenaplanscholen in Nederland. Iedere school is anders, maakt andere keuzes, legt andere accenten. Wat alle Jenaplanscholen delen is het feit dat zij de basisprinicpes, de kwaliteitscriteria en de kernkwaliteiten onderschrijven. De Jenaplanscholen zijn georganiseerd in de NJPV (De Nederlandse Jenaplan Vereniging). Dit is een professionele vereniging die zich richt op de verdere ontwikkeling, verbetering en verspreiding van het Jenaplanconcept. Alle officiële Jenaplanscholen zijn bij deze vereniging aangesloten en er vinden regelmatig onderlinge uitwisselingen plaats tussen Jenaplanscholen in de diverse regio’s ( we noemen dit collegiale intervisie) Naast deze overeenkomsten kunnen Jenaplanscholen dus ook verschillen van elkaar. Deze verschillen zijn zichtbaar in de bestuursvorm (er bestaan zgn. éénpitters waarbij sprake is van 1 school met een eigen ouderbestuur, er zijn ook scholen die behoren tot een groot bestuur) en ook in levensbeschouwing (openbaar, katholiek, protestant-christelijk). Ook qua inhoud kunnen Jenaplanscholen verschillend zijn. Een school in een grote stad in de Randstad zal andere accenten leggen en keuzes maken dan een school in een dorp in Friesland. In het schoolplan en in de schoolgids van de betreffende school kunt u de verantwoording hiervan teruglezen.
Overeenkomsten met andere onderwijsconcepten Het Jenaplanconcept behoort tot de vernieuwingsscholen. Dit geldt ook voor Montessori-, Dalton-, Freinet- en Vrije scholen. Dit zijn alle scholen die duidelijke keuzes maken als het gaat om opvoedkundige uitgangspunten. Niettemin kunnen de verschillen tussen deze type scholen groot zijn. Het is van belang om, indien u geinteresserd bent in een vernieuwingsschool, u op de hoogte te stellen van de verschillen. Voor informatie over het Jenaplanonderwijs kunt u, naast de schoolgids, de website en het schoolplan van de Jenaplanschool bij u in de buurt, ook terecht op de website van de NJPV (www.jenaplan.nl)
Enige belangrijke kenmerken van Jenaplan
Heterogene leeftijdsgroepen Bijna alle Jenaplanscholen werken met zgn. stamgroepen. In een stamgroep zitten kinderen van verschillende leeftijden (twee of drie verschillende leerjaren). Dit is een bewuste keuze omdat wij het belangrijk vinden dat kinderen leren omgaan met verschillen, dat ieder kind verschillend kan en mag zijn en dat kinderen leren van verschillen. Het gaat hier dus nadrukkelijk niet om combinatie-groepen (zoals sommige scholen dat noodgedwongen doen). Oudste kinderen in een stamgroep kunnen jongste kinderen helpen, een kind dat zich op een bepaald onderdeel wat langzamer ontwikkelt is nu veel minder een uitzondering, kinderen die soms kiezen voor sociale contacten met oudere of juist jongere kinderen hebben deze mogelijkheid etc. Wij denken dat we kinderen op deze wijze een veel rijkere sociale omgeving bieden waarbij ieder kind veel meer de mogelijkheid heeft om zich op zijn/haar eigen unieke wijze te ontwikkelen.
Vier basisactiviteiten Bijna alle activiteiten die wij op een Jenaplanschool doen vallen onder de vier basisactiviteiten. Deze vier basisactiviteiten kunt u vergelijken met de activiteiten die volwassenen doen in hun dagelijks leven.
A. Gesprek (communicatie) Het kringgesprek is van oudsher een typische Jenaplanactiviteit. Inmiddels hebben vele scholen deze werkvorm overgenomen. De kern van deze activiteit is dat kinderen leren zich te uiten, leren om naar anderen te luisteren, leren om hun menig te vormen en evt. bij te stellen en leren om zichzelf te presenteren. Er zijn diverse vormen van kringgesprek.
B.Werk Tijdens instructies of cursussen krijgen kinderen uitleg of leren vaardigheden die zijn nodig hebben om hun werk te kunnen uitvoeren. Dit varieert van rekenen, taal, lezen, schrijven tot engels, topografie etc. Het Jenaplanonderwijs stelt wereldorientatie centraal. Alle vaardigheden die kinderen leren (lezen, spellen, rekenen etc.) hebben zij nodig om de wereld te verkennen en eigen te maken. Het Jenaplanonderwijs probeert te wereldorienterende vakken (aardrijkskunde, geschiedenis, natuuronderwijs, techniek) zo veel mogelijk te integreren in brede projecten. Binnen het werk leren kinderen ook plannen, samen maar ook alleen te werken. Het Jenaplanonderwijs ziet het als haar taak om kinderen op zo goed mogelijk niveau te laten lezen, rekenen en spellen (zo als de overheid graag wil) maar stelt veel bredere doelen dan alleen deze puur cognitieve doelen.
C. Spel (sport, vrij spel, creatieve vorming) Naast de cognitieve ontwikkeling vinden wij het van groot belang dat kinderen zich ook ontwikkelen op sportief en creatief gebied. Er is dan ook veel aandacht voor muziek, dans, drama, beeldende vorming en sport. Ook is vrij spel een belangrijk onderdeel waarbij kinderen tevens veel sociale vaardigheden leren.
D.Viering (stilstaan bij feesten, rituelen,droevige gebeurtenissen etc.) Wij zien de school als een leef en werkgemeenschap waarin kinderen, ouders en leerkrachten met een elkaar een band hebben. Een viering is een moment waarop je het samenzijn benadrukt. Vieringen kunnen plaatsvinden in de stamgroep, met andere stamgroepen of met de hele school. Bekend zijn wellicht de weekopeningen en weeksluitingen zoals veel Jenaplanscholen die houden. Ook een verjaardag, een traditioneel feest of een hele droevige gebeurtenis kan aanleiding zijn voor een viering.
Ritmisch weekplan Iedere Jenaplanschool probeert deze 4 basisactiviteiten volgens een ritmisch weekplan te laten plaatsvinden. Wij streven er naar dat er dagelijks zo veel mogelijk afwisseling in activiteiten plaatsvindt. Je kan niet de hele dag spelen, werken of vieren. Er moet sprake zijn van een bepaald ritme.
Het leven na een jenaplanbasisschool… Een veelgestelde en belangrijke vraag is of de aansluiting tussen een Jenaplanbasisschool en het Voortgezet Onderwijs geen problemen geeft. Vanuit onze ervaring kunnen wij stellen dat dit over het algemeen vanzelfsprekend verloopt. Er bestaan overigens ook scholen voor Voortgezet Onderwijs die vanuit een Jenaplanconcept werken. Dit is overigens een zeer kleine groep. Na acht jaar Jenaplanonderwijs voldoet een kind aan de kerndoelen zoals die door het ministerie van onderwijs zijn opgesteld. Uit onderzoek blijkt ook dat er geen significante verschillen in cognitieve ontwikkeling bij Jenaplan-en niet-Jenaplanleerlingen zichtbaar is. Wel blijkt vaak dat Jenaplankinderen op sociaal-emotioneel gebied in positieve zin opvallen. Jenaplankinderen uiten zich makkelijker en hebben meer lef als het gaat om presentaties en voorstellingen.
Kortom, goed Jenaplanonderwijs richt zich op de totale ontwikkeling van een kind en beperkt zich niet tot uitsluitend taal en rekenen. De hedendaagse maatschappij vraagt ook meer van kinderen dan alleen kennis.
